Medya ve Tüp Bebek Uygulamalarında Ahlaksız Teklif

Tüp bebek 2

Medya ve Tüp Bebek Uygulamalarında Ahlaksız Teklif

“Tababet ve şuabatı sanatlarının tarzı icrası”na dair 1928 tarihli kanundan başlayarak, “Tıbbi Deontoloji Tüzüğü”, “Tıbbi Deontoloji Nizamnamesi”,  “Özel Hastaneler Yönetmeliği”, “Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun”, Türk Tabipleri Birliği “Hekimlik Meslek Etiği Kuralları”, “Biyoloji ve Tıbbın Uygulanması Bakımından İnsan Hakları ve İnsan Haysiyetinin Korunması Sözleşmesi: İnsan Hakları ve Biyotıp Sözleşmesi” belgelerinin hepsinde “Tababetin Ticarileştirilmesi” yasaklanmıştır.

Farklı ifade ve cümlelerle ama ortak özetle;

  • Hekimlik mesleğine ve tedavi kurumlarına ticari bir nitelik kazandırılamaz.
  • Hekimler kendi reklâmlarını yapamaz, ticari reklamlara araç olamaz, çalışmalarına ticari bir görünüm veremez; insanları yanıltıcı, paniğe düşürücü, yanlış yönlendirici, meslektaşlar arasında haksız rekabete yol açıcı davranışlarda bulunamazlar.
  • Tüketiciyi aldatıcı, yanıltıcı veya onun tecrübe ve bilgi noksanlıklarını istismar edici, can ve mal güvenliğini tehlikeye düşürücü, kamu sağlığını bozucu, hastaları istismar edici reklâm (açık ya da örtülü) ve ilânlar verilemez.
  • Özel hastaneler; insanları yanıltan, yanlış yönlendiren ve talep yaratmaya yönelik, diğer hastaneler aleyhine haksız rekabet yaratan davranışlarda bulunamazlar ve bu mahiyette tanıtım yapamazlar.
  • Bilgilendirme ve tanıtım faaliyetleri kapsamında, yanıltıcı, abartılı, doğruluğu bilimsel olarak kanıtlanmamış bilgilere ve talep yaratmaya yönelik açıklamalara yer verilemez
  • SÖZÜN ÖZÜ ; İnsan vücudu ve onun parçaları, ticari kazanç sağlanmasına konu edilemez. Sağlık, bir kamu hizmeti olarak kamu yararını korumak zorundadır.

Sağlıkta reklam yasağı, özellikle son yıllarda ve belirli sağlık kurumu ve hekimlerce kamunun bilgilendirilmesi örtüsü altında ticari bir şekle büründürüldü. Pek çok örneği olduğu gibi “yasak”lar amaca hizmet etmiyor, hatta yasakların etrafından dolaşılarak amaca ve hedefe ulaşmanın karşı konulmaz çekiciliği ile bazı hekimler yasağı avantaja dönüştürüyorlar. Çözüm, ya sağlık alanındaki örtülü reklamların batı toplumlarında olduğu gibi ciddi olarak denetlenmeleri ve ağır cezalara çarptırılmaları ya da açık reklamın her hangi bir başka ticari ürün için olduğu gibi vahşi rekabete açık bırakılmasıdır. Reklam serbestliğinde tüketici yani örneğimizde sağlık hizmetini alan vatandaş, tıbbi tanıtımın reklam olduğunu bilerek kendisi bizzat araştırmasını yapar ve doğruyu seçer. Güya reklamın yasak olduğu şimdi ise çok izlenen TV kanallarında hatta haber programları içinde “profesör” ünvanı olan özel sağlık hizmeti sunucuları, on binlerce dolar ödeyerek bilgilendirme kılıfı altında kendisinin ve kurumunun gizli reklamını yapmakta sakınca görmüyorlar.  Bu noktada, ticaret adına akademik ünvanın kullanılması da ayrıca bir etik kural ihlali, örtülü haksız rekabet aracıdır. Doçentlik ve profesörlük, üniversite öğretim üyeliği kadro tanımlamalarıdır ve sadece akademik ortamlar için geçerlidir. Batı toplumlarında bizdekinin aksine, akademik rütbeler ne muayenehanede ne de günlük hayatta kullanılırlar. İnsanlar bunu yapma ihtiyacı duymazlar bile, çünkü isim ve soyadları kendilerini tanıtmak için tek başlarına yeterlidir. Hanedanın  mirasyedileri misali akademik ünvanların ölene kadar isimlerin önünde taşınmaları, Türkiye’ye ve kişilere özgüdür. İyi sağlık hizmeti vermek için uzman tıp doktoru olmak yeterlidir. Akademik ünvan, sadece üniversite ortamında eğitim, araştırma ve üniversite kadroları bağlamında ve fikir üretildiğinde geçerlidir.

Özetle, aslında günlük uygulama pratiğinde Türkiye’de tababette reklam serbesttir ama sadece arkasında, çalıştığı özel sağlık kurumunun ticari sermaye desteği olan hekimler için…Burada asıl reklamı yapılan özel kurumdur ; amacı haksız rekabetle daha çok para kazanmaktır ; alet olarak kullanılan hekim ise özel kurumlarda aldığı ekstra prim dışında sadece figürandır.

Medyada en çok boy gösteren ve ulusal görüntüsü altında hisselerinin çok büyük kısmının dış kaynaklı bir şirkete ait olduğu bilinen hastaneler zincirinin örtülü reklamları, yıllardır aynı hekim tarafından yürütülmektedir. Bazen haber programlarında “tıp biliminde yeni bir buluş” başlığı altında güya “Halkı Aydınlatıcı Sağlık Haberi” veren bir profesör, bazen ise “Gelin Evi” formatında bir yandan yenilip içilip göbek atılırken bir yandan da kadınlara “Üremelerine Yardımcı Kahraman Doktor” rolünde, güya halkı bilgilendirmekte, aslında yönlendirmektedir.

En güncel reklamlar, “mikrochip” ile ilgili olanlardır. Buradaki kavram kargaşasını da ıskalamamak gerekir çünkü mikroişlemcili mini modül izlenimi vermesine karşın aslında tanıtılan gereç, sperm hücrelerinin içinden geçtiği PMMA (polymethyl methacrylate) içerikli bir mini labirent sistemidir. Mikro-akışkanlık üzerine kurulu bu sistem içinde çıkışa ilerleyebilen sperm hücrelerinin morfolojik olarak daha normal ve DNA hasarı daha az oldukları iddia ediliyor. İzmir’de üretildiği söylenen gerecin patenti “Koek Biotechnology ve DxNow Inc” ticari şirketlerine ait. Aslına bakarsanız en az 3 yıldır tüp bebek merkezleri tek tek dolaşılarak tanıtılmış ve ticari olarak satışa sunulmuş bir gereçtir bu. İcat eden ve şirketlerin kurucusu, ABD Stanford Üniversitesi’nde araştırma laboratuarı bulunan Türk Bilim Adamı Bilgisayar Mühendisi Utkan Demirci’dir.

“Mikrochip”in hiç mi bilimsel çalışması yok? Var elbette.. Sperm canlılığı yüzde 76’dan yüzde 90’lara, hareketli sperm oranı yüzde 58’den yüzde 80’lere çıkıyor, DNA hasarı yüzde 16’lardan yüzde 8’lere düşüyor, X, Y ve 18. kromozomlarda aneuploidi azalıyor. Ancak tüm bu veriler deneysel nitelikte ve klinik olarak sonuçlara ne kadar yansıyacağı belirsiz. Sayın Demirci ve diğer otörlerin de vurguladıkları gibi (K.L. Rappa et al. / Biotechnology Advances 34 (2016) 578–587) reklamlarda iddia edilenlerin aksine henüz hiçbir klinik çalışmada bu iddialar kanıtlanmış değiller

Gelelim örtülü reklamlara.. Esasında Ekim 2014 ve Aralık 2015 tarihlerinde de Ulusal Haber Ajansı ve çok izlenen TV haber kanallarından birisinde aynı ekip tarafından mikrochip’in tanıtımı ve reklamı yapılmıştı. O tarihlerde yöntemin 1,5 yıl içinde 40 merkezde 200’e yakın hastada tüp bebekte, 1000 çiftte de suni aşılamada başarıyla uygulandığı ve gebelik oranlarının yüzde 67,4 (dünyadaki en yüksek, ulaşılması güç oranlar) olduğu söylenmişti. 13 Şubat 2017 tarihinde 3 yılda 250 olguda (1,5 yılda sadece 50 olgu eklenmiş) başarı oranını yüzde 69,4 olarak duyduk, yani yüzde 2 oranında artmış. Yine, yeniden, ilk kez icat edilmişcesine 14/15 Şubat 2017 tarihlerinde de yine çok izlenen iki TV haber kanalında haber sunucuları mikrochip ile ilgili “bilimsel” bir girişten sonra sözü malum “hekim”e verdiler. Önce yöntem “doğal rahim ortamı” olarak tanıtıldı. Mikrochip’ten geçen spermlerin süzülerek en mükemmellerinin tüp bebek işleminde kullanılmaları nedeniyle hızını alamayıp yüzde 78 gebelik “mucize”sini ağzından kaçırdı. Yine adeta “tüp bebek ombudsmanı” hocamız, hiç bir üreme sorunu olan çifti elinden kaçırmamak için olsa gerek, daha da ileri giderek spermleri seçerek düşüklerin de önlenebileceğini, hatta (sıkı durun) genetik hastalıkların da bertaraf edileceğini söylemekten kendini alamadı. Doğal olarak dinleyici, rahim, tüpler gibi üreme organlarının aslında PMMA gibi sentetik yapıda olmadığını, doğal ortamında her bir aşamada yüzlerce moleküler olayın sperm hücrelerini nasıl aktive ettiğini bilemezdi. Aynı şekilde sıradan vatandaş, düşük ve genetik konusundaki safsataları da anlayamazdı. Bilgilendirme kamuflajında yapılan bu açıklamalar çok açık reklam ve çocuksuzluğuna çare arayan çiftleri istismardır.

Sormak gerekir ki iddia edilen başarı oranları hangi akademik ortamda araştırılmış ve nerede yayımlanmıştır? Başarının tanımı nedir? Kaç infertil olguda, hangi yaş gruplarında, kaç yıllık infertilitede, hangi indikasyonlarla tüp bebek yapılmıştır? Mikrochip’in uygulanmadığı aynı özellikleri taşıyan olgulardaki başarı oranları nedir? Neden soruyoruz? Çünkü bilimsel olarak araştırılmamış, üstünlüğü kanıtlanmamış, yayımlanmamış hiç bir iddia ne ahlakidir, ne de etik…

Bilim insanlığı ayrı bir değerdir. Büyük olasılıkla Utkan Demirci’nin bu reklamların hiç birisinden haberi yoktur. Her ne kadar programda kendisinin de sözlerine yer verilmişse de ben çekimin, sonradan ve kendisinin de haberi olmadan montajlandığına inanıyorum. Neden? Çünkü kendisi bir bilim adamına yakışır şekilde aynı TV programında aynen şöyle diyor: “hiç kuşkusuz, mikrochip’le iddia ettiğimiz üstünlüklerin uygulamadan önce mutlaka klinik çalışmalarla doğrulanması, kanıtlanması gerekir”. Bilim insanlığı işte budur.

Reklamı yapılan “mucizevi” ileri tüp bebek teknolojilerinin sonu yok. Programlara çıkarılan, hiçbir şeyden habersiz, nasıl gebe kaldığını bile bilmeyen vatandaşlar, ne kadar şanslı olduklarına seviniyor olsalar gerek. Öyle ya, uygulanan teknolojileri duydukça “bize ne çok şey yapılmış da haberimiz yokmuş” diyorlardır her halde.. Uzman hekimimize göre yapılmayan yok. Embryo tutkalından tutun, yapay rahime,  gebelik aşısına, kan sulandırıcıya, hatta Viagra’ya kadar her şey kullanılmış ve gebe kalmayan tüp bebek hastası kalmamış geride.. Öyle anlaşılıyor ki benzer şekilde antioksidan’dan, büyüme hormonuna, DHEA’ya kadar, geri döndürülmeyen menopozlu kadın da kalmamış toplumumuzda.. Bilinmesi gereken, aslında tüp bebek tedavisinin temel aşamalarının hem ülkemizdeki hem de dünyadaki farklı merkezlerde aynı olduğudur. Yumurtaları uyarıcı hormon ilaçları, protokoller, laboratuarlarda uygulanan yöntemler, kültür ortamları, inkübatörler, dondurma çözme süreçleri her yerde aynı ve standarttır. Hem kullanılan ilaçlar, kültür ortamları, hem de araç gereçler birkaç uluslar arası firmanın ürünleridir. O halde, merkezler arasındaki başarı farklarının nedenleri, deneyim, kalite standartları, en önemlisi çalışanların bilimsel, etik ve ahlaki mentalite yapılarıdır. Bunun dışındaki tüm reklamı yapılan “ileri teknoloji” alternatifleri, bilimsellikleri kanıtlanmamış, sadece üretici uluslar arası sermayeyi (ve dahi haksız rekabetle öne çıkmaya gayret eden hekim ve özel kurumu) zengin eden (ve dahi sorunu olan vatandaşın sırtından) iddialardır.

Bir programda da aynı hekim ve medya ekibi, konu sıkıntısına düşmüş olsalar gerek ki çevre kirliliği konusuna girdiler.  Buradan tüp bebeğe nasıl geçecekler diye merak ederken hava ve gıdalardaki zararlı maddelerin spermlere ve yumurtalara zararlı olduklarından bahsedildi. Oradan, yıllar içinde erkeklerin sperm sayılarındaki düşüşe değinilerek aslında infertilite oranlarında hiçbir artış olmadığı halde programı izleyen insanlarda bir kısırlık paranoyası oluşturulmaya çalışıldı. Buradan nereye varılacağı merak edilirken “medya tüp bebek ombudsmanımız” bombayı patlattı. Meğerse her genç kızın hatta evlenmeden yumurtalarının sayısını ölçtürmesi, ergenliği atlatmış her genç erkeğin de gidip spermlerini saydırması önerilecekmiş. Bu akla ziyan çıkarsama ve buradan nemalanma çabası, sağlıkta ticarileşmeyi zirveye taşımış oldu. Buna biz tıp biliminde abartılı tanı ve abartılı tedavi diyoruz ki şu anda dünya tıp otoriteleri “ticari tıp” uygulamalarının bu istismarı ile savaşıyor.

Genelde infertilite, yanlış kullanımla kısırlık (en az 1 yıl içinde istenildiği halde çocuk sahibi olunamama durumu), özelde in vitro fertilizasyon (gündelik kullanımı ile tüp bebek) yani vücut dışında oluşturulan gebelik, toplumda her zaman ilgi odağı olan  konulardır. İnfertilite ve tüp bebek tedavisi, “üreme tıbbı” bilim dalı içinde sadece bir alt gruptur. Çoğu infertilite ve hormon hastalığı sorunları, üreme tıbbı kapsamında, altta yatan sorunun ortadan kaldırılmasıyla çözüme ulaşır. Normalden sapma göstermiş üreme ile ilgili fizyolojik mekanizmalar, kısa süreli ve ucuz tıbbi ve veya cerrahi tedavi yöntemleriyle kolayca düzeltilebilir. Uluslar arası yayınlara göre çocuk sahibi olamayan çiftlerin sadece yüzde 3’ü son çare olarak tüp bebek tedavisine ihtiyaç gösterirler. Kısa yoldan bebek sahibi olmayı sağlar gibi görünen tüp bebek yönteminde eve sağlıklı bebek götürme başarısı, en iyi şartlarda yüzde 30 – 40 olan bir uygulamadır. Buna karşın örtülü reklamlarda hiçbir zaman eve bebek götürme başarı hızlarından bahsedilmez. İnternet sitelerinde ve medyada uçuşan “ticari başarı oranları” en az yüzde 50’lerden başlar, hızını alamayanlar yüzde 70-80’lere kadar gider. Açıkça söylenmese de aslında “başarı”dan kastedilen gebeliğin devamı gelmese de bir şekilde kan örneğinde gebelik hormonunun yükselmesini de kapsar.  Gebelik ve canlı doğum oranları gerçekten, yeni evli ve genç çiftlerde ortalamaların üzerindedir ama sahici günlük hayattaki her yaştaki ve her süredeki infertil çift popülasyonu için bu oranlara yaklaşmak olanaksızdır. Gelin görün ki bazı hekimler için tababet – ticaret bağlamında abartılı ve gerçek olmayan başarıdan bahsetmek, cazibesi önünde durulamaz bir aldatmacadır.

Bugün Türkiye’de değil yüzde 3, gözlemlerime göre yüzde 30-50 infertil çifte ilk önerilen yöntem, tüp bebek olmaktadır. Hatta infertilite tanımı için geçerli 1 yıllık deneme süresi bile beklenmeden yapılan bu öneri, bana göre açıkça bir ahlaksız tekliftir. Yüksek eğitimli bile olsa konu hakkında bilgisiz, çaresiz çiftlerin kavram olarak tıp bilimine ve tıp insanına saygısı, onları istismara açık duruma getiriyor. İnfertil bile olduğu bilinmeyen, hatta yeni evli çiftlere yapılan ahlaksız teklif, kendi ifadeleriyle aynen şöyledir : “Tıp bu kadar ileriyken neden uğraşacaksınız? Yok ilişkilerinizi yumurtlama günlerine göre ayarlayacaksınız, yok tahlil için laboratuarlarda sürüneceksiniz, sonucun ne olacağını bilmeden sürekli gidip geleceksiniz, yaşınız geçecek, yumurtanız bitecek, uğraşıp duracaksınız. Gelin size hemen bu ay tüp bebek yapıverelim, alın bebeğinizi evinize gidin”. Oysa büyük olasılıkla evlerine elleri boş dönecek yüzde 70 çift için başarısızlığın psikolojik şoku, bırakınız ekonomik kaybı, büyük bir çöküntü yaratır. Durup dururken, birileri 3-5 kuruş fazla kazanacaklar diye, öz güven kaybı, evlilik ilişkilerinin zedelenmesi, tekrar tekrar tüp bebek tedavisine mahkum olduğu yanlış kanaati, küçümsenecek travmalar değildir. Bu çiftlerin bir kısmı, deneme süresiyle paralel olarak kendiliklerinden gebelik yaşıyorlar, diğerleri ise ticari olmayan bir sağlık kurumunda, başarısız pek çok tüp bebek denemesini takiben ilk kez temel infertilite laboratuar tetkiklerine başlıyorlar. Esasında tüp bebeğe yönlendirici yanlış bilgilendirmenin aksine, temel infertilite araştırması bir, en fazla iki ay içinde tamamlanır. Gebeliği engelleyen bir neden bulunduğu zaman da sorunun tedavisi ve başarı beklentisi sadece 3-6 ay gerektirir. Diğer bir deyişle, ticari yönlendirmenin aksine, en az tüp bebek tedavisinin 2 katı başarı sağlayan “sebebe yönelik tedavi”, gerçek tıp uygulamasıdır. Kısa sürede, çiftin psikolojisini ve ekonomisini zorlamadan gebelik şansını kullanmaya fırsat verir.  Çiftler, sonuç alamazlarsa tüp bebek tedavisine her zaman başvurabileceklerini bilmenin rahatlığını yaşarlar.

Neden ülkemizde çok fazla tüp bebek uygulaması yapılıyor?

  • Çocuksuz çiftler bu yöntemle hemen bebek sahibi olacaklarını sanıyorlar çünkü kendilerine doğru ve şeffaf bilgilendirme yapılmıyor ;
  • Özel kurum ve hekim web sitelerinde hiçbir zaman tüp bebek tedavisi başlatılan çift sayısı başına eve sağlıklı bebek götürme oranları açıklanmıyor.
  • Çocuksuz çiftler gerçeği yansıtmayan “başarı” oranlarına aldanarak sabırsız davranıyor, hemen sonuca ulaşacaklarını sanıyorlar.
  • Duyumlar ve medya reklamlarından etkilenip sürekli hekim değiştiriyorlar.
  • Merkezler için kar getiren bir yöntem ;
  • Hekimlik bilgileri yerine teknisyenlik pratiklerini önceliyorlar.
  • Çabuk harekete geçerek hastaların başka bir hekime kaçma olasılığını azaltıyorlar.
  • Sağlık Bakanlığı Türkiye’de (bilinmeyen bir nedenle) tüm dünya ülkelerinden farklı olarak tüp bebeği de içine alan 3 yıllık uzmanlık sonrası “Üreme Endokrinolojisi ve İnfertilite” alt dal eğitimi yerine 6 aylık “Tüp Bebek” eğitim sertifikası programını düzenliyor. Oysa “ Kanser” ve “Yüksek Riskli Gebelik” gibi diğer alt dal eğitimleri, diğer ülkelerdeki gibi 3 yıllık programı gerektiriyor.
  • Sonuçta sadece “Tüp Bebek” teknikleri, adeta teknisyenliği öğretiliyor.
  • Merkezlerin de adı da zaten “Tüp Bebek Merkezi” olunca (Üreme Tıbbı – İnfertilite isimli merkez kurulması yasak) tüm infertil çiftlere doğal olarak bu gözlükten bakılıyor. İnfertilite yönetimi değil sadece tüp bebek işlemi yapılıyor.

Sonuçta ortalık, bilimsel tıp dergilerinde ve kongrelerde verilerini ve kanıtlanmış bilimsel buluşlarını sunmak yerine, medya yıldızı olmak için kanal kanal dolaşan hekimlerden ve onların “PR” yani halkla ilişkiler uzmanlarından yani sözde basın danışmanlarından geçilmiyor… Konuyu yumuşatmak için ticari tıbbın ayrılmazı “PR” sözcüğünün ekşi sözlükteki yorumunu yazmadan geçemedim : artıkın ne public ne de halk ile ilişkisi kalmayan pazarlama fonksiyonu, varsa yoksa para ve paranın satın alabileceği celebrity’ler üzerine kurulu kalmış koruk üzüm (bkz: üzümünü ye bağını sorma)

SÖZÜN ÖZÜ – Tüp Bebek kararı akabinde, henüz uygulama yapılmadan önce “Alan memnun, satan memnun” durumu geçerli. Başarısızlık durumunda ise yüksek beklentinin tutmaması, infertil çifte hem psikolojik hem de ekonomik çöküntü olarak geri dönüyor, hekimin de yönlendirmesi ile (aslında hiçbir ilişkisi olmadığı halde) yaptıkları veya yapmadıkları bir nedenle gebe kalamadıkları suçlaması aile içi sürtüşmelere bile yol açıyor. Bu kendi içinde çelişkili ruh hali, maalesef  ya tam bir tükenmişlik haline ya da bir sonraki tüp bebek hazırlığına zemin hazırlıyor

“Sağlıkta Dönüşüm” konseptinde olduğu gibi, vatandaşlar hekimlere, kurumlara ve istedikleri teknolojilere kolay ulaşımı ve 5 yıldızlı otel konforunu “iyi sağlık hizmeti” sanıyorsa da gerçekler böyle değil. Yüksek teknolojili tanı yöntemlerinin (başta görüntüleme) ve diğer laboratuar testlerinin klinik muayene ve değerlendirmenin önüne geçmesi, defansif tıp uygulamalarının artması, abartılı tanı ve tedavi furyasına, genel olarak kurumlara ve acil servislere başvuru ve cerrahi girişim ve de tüp bebek uygulama sayılarında patlamaya yol açmış durumda. Buradan nemalananlar özel sağlık kurumları, cezalananlar ise iyi sağlık hizmeti aldığını zanneden vatandaşlardır (yeni sistemde müşteri deniyor). Hekimler ise emek değerlerinin ayırdında olmayan “sağlık işçileri” konumundalar. Bu konuyu farklı blog yazılarımda* yeterince irdelediğim için ayrıntıya girmiyorum.

Son sözler :

“Kanıtlanmamış iddialar sadece ve her zaman iddia olarak kalmaya mahkumdur. Sürekli tekrarlanması iddiayı daha doğru yapmaz”

1957 yılında Nutri-Bio şirketini kurarak Amerika ve Kanada’da besin destek ürünleri pazarlayarak sıfırdan multimilyoner olan Edgar Shoaff’ın dediği gibi ;

Reklamcılık; yarı doğrulardan tam yalanlar üretmek sanatıdır”.

 

Prof. Dr. Kutay Biberoğlu

28 Şubat 2017, Ankara

 

*www.drkutaybiberoglu.com

*http://blog.drkutaybiberoglu.com/

Çocuk isteyen herkese tüp bebek mi yoksa sebebe yönelik tedavi mi?
Kısırlık Uzmanları için “İleri Teknoloji” Uygulamalarının Dayanılmaz Çekiciliği
Aşırı doz tıp uygulamalarının kime yararı var?
İyi Hekimlik, İyi Tıp Uygulaması

 

Medya ve Tüp Bebek Uygulamalarında Ahlaksız Teklif” üzerine 2.254 yorum

  1. I simply wanted to develop a word to be able to express gratitude to you for all the great items you are sharing on this website. My time consuming internet research has finally been paid with beneficial tips to write about with my family and friends. I would say that most of us visitors are very blessed to dwell in a wonderful site with many marvellous people with valuable secrets. I feel truly happy to have used your webpage and look forward to plenty of more fun times reading here. Thank you once again for a lot of things.

  2. Thank you a lot for providing individuals with an extremely marvellous possiblity to read in detail from this website. It is often so nice and as well , jam-packed with fun for me and my office mates to search your web site at the least three times per week to see the fresh items you have got. And of course, I am just usually satisfied with your attractive pointers served by you. Some 4 tips in this article are certainly the finest we have all ever had.

  3. My spouse and I absolutely love your blog and find most of your post’s to be just what I’m looking for.
    Do you offer guest writers to write content available for you?
    I wouldn’t mind creating a post or elaborating on a few of the subjects you write regarding here.

    Again, awesome web log!

  4. I intended to write you that very little remark to help give thanks as before for your lovely things you have discussed in this case. This has been quite strangely open-handed of you in giving without restraint precisely what a few people would’ve made available as an e book to make some profit for themselves, specifically considering that you could have tried it in case you considered necessary. The things likewise acted to be a good way to comprehend most people have the same desire really like my own to figure out more and more pertaining to this condition. I am sure there are millions of more pleasurable moments ahead for folks who scan through your site.

  5. Thanks for your marvelous posting! I genuinely
    enjoyed reading it, you could be a great author.I will ensure that I
    bookmark your blog and will often come back someday.
    I want to encourage you to definitely continue your great job, have a nice evening!

  6. Magnificent goods from you, man. I have understand your stuff previpus to and youu are just too great.
    I reawlly like what you’ve acquired here, certainly lioe what you’re stating and the way in which you say it.
    You make it entertaining and you still care for to keep it
    smart. I cant wait to read much more from you. This is really a
    wonderul web site.

  7. Thanks for all your hard work on this site. Betty really loves doing investigation and it’s obvious why. A number of us know all of the powerful method you make priceless guides through this website and therefore increase response from some others about this area and our own princess has always been becoming educated a whole lot. Take advantage of the rest of the year. You are doing a wonderful job.

  8. I and also my friends were found to be studying the excellent key points from your web site while all of the sudden got an awful feeling I never expressed respect to the blog owner for those strategies. My boys are actually certainly happy to read them and have in effect without a doubt been enjoying them. We appreciate you actually being indeed accommodating and also for settling on varieties of exceptional subject matter most people are really desirous to be informed on. Our honest apologies for not expressing gratitude to you sooner.

  9. My spouse and i ended up being absolutely delighted Chris managed to round up his analysis through the entire ideas he discovered from your blog. It is now and again perplexing to just choose to be handing out secrets and techniques which a number of people could have been selling. We really figure out we now have the website owner to thank because of that. The specific illustrations you’ve made, the simple web site menu, the friendships you can assist to foster – it’s everything spectacular, and it’s making our son in addition to our family reckon that the matter is excellent, which is certainly exceptionally indispensable. Many thanks for everything!

  10. I truly wanted to write a small note to appreciate you for all of the wonderful concepts you are giving on this website. My time consuming internet investigation has now been paid with sensible know-how to exchange with my friends and classmates. I would mention that many of us site visitors are very much fortunate to exist in a decent website with many awesome people with insightful basics. I feel truly privileged to have seen your entire website page and look forward to plenty of more exciting times reading here. Thanks again for everything.

  11. Its like yousuch as you readlearn my mindthoughts! You seemappear to understandto knowto grasp so mucha lot approximatelyabout this, like yousuch as you wrote the booke-bookguideebooke book in it or something. I thinkI feelI believe that youthat you simplythat you just couldcan do with somea few p.c.percent to forcepressuredrivepower the message househome a bita little bit, howeverbut other thaninstead of that, this isthat is greatwonderfulfantasticmagnificentexcellent blog. A greatAn excellentA fantastic read. I’llI will definitelycertainly be back.

  12. Do you have a spam issue on this site; I also am a blogger,
    and I was curious about your situation; we have created some nice methods and
    we are looking to swap solutions with other folks,
    please shoot me an e-mail if interested.

  13. Fantastic blog! Do you have any hints for aspiring writers?
    I’m planning to start my own blog soon but I’m a little lost on everything.
    Would you propose starting with a free platform like WordPress or go for a paid option? There are so many options out there that I’m totally overwhelmed ..
    Any recommendations? Cheers!

  14. I wish to express some thanks to you for rescuing me from such a setting. As a result of researching throughout the internet and obtaining ideas which were not powerful, I figured my entire life was over. Being alive minus the solutions to the issues you’ve solved as a result of your good report is a serious case, and ones which may have negatively affected my entire career if I hadn’t discovered the blog. Your personal training and kindness in controlling all areas was vital. I don’t know what I would have done if I hadn’t come upon such a stuff like this. I can now look ahead to my future. Thank you very much for the specialized and effective help. I won’t think twice to refer your site to anybody who would like counselling about this issue.

  15. I would like to show appreciation to you just for rescuing me from this condition. Just after surfing through the search engines and coming across strategies that were not helpful, I was thinking my entire life was gone. Existing devoid of the solutions to the problems you’ve sorted out by way of your entire website is a serious case, as well as the kind that might have in a wrong way damaged my career if I hadn’t encountered your blog post. Your own personal skills and kindness in controlling all the details was very useful. I’m not sure what I would’ve done if I hadn’t discovered such a solution like this. It’s possible to at this time relish my future. Thanks very much for the specialized and results-oriented guide. I won’t be reluctant to propose your blog post to anyone who should have direction on this situation.

  16. hey there and thank you to your information – I have certainly picked up something new from right here. I did alternatively expertise some technical points using this web site, since I skilled to reload the website lots of occasions previous to I could get it to load correctly. I had been puzzling over in case your hosting is OK? Now not that I am complaining, but slow loading instances times will very frequently impact your placement in google and could injury your high-quality score if advertising and ***********|advertising|advertising|advertising and *********** with Adwords. Well I’m adding this RSS to my email and could look out for much extra of your respective interesting content. Make sure you update this once more very soon..

  17. A lot of thanks for all your valuable labor on this web page. Kate enjoys working on research and it’s easy to understand why. A number of us know all concerning the lively manner you produce both useful and interesting tricks through this web blog and therefore improve participation from other people on this point so our simple princess is without question starting to learn a lot of things. Have fun with the rest of the year. You have been carrying out a superb job.

  18. I reallyI trulyI seriouslyI absolutely love your blogyour siteyour website.. Very niceExcellentPleasantGreat colors & theme. Did you createdevelopmakebuild this websitethis sitethis web sitethis amazing site yourself? Please reply back as I’m looking totrying toplanning towanting tohoping toattempting to create my ownmy very ownmy own personal blogwebsitesite and would like towant towould love to knowlearnfind out where you got this from or what theexactly what thejust what the theme is calledis named. ThanksMany thanksThank youCheersAppreciate itKudos!

  19. I’m writing to let you know of the helpful encounter my cousin’s girl had checking your web site. She learned some things, most notably how it is like to have an excellent coaching mood to make the others with no trouble know just exactly some tricky subject matter. You truly exceeded her desires. Many thanks for offering the essential, dependable, edifying and even fun thoughts on the topic to Evelyn.

  20. A lot of thanks for every one of your efforts on this site. Betty loves managing investigations and it’s obvious why. Most of us know all of the powerful method you deliver worthwhile tips on this web blog and as well as inspire response from other people on this topic and our girl is always learning a great deal. Take pleasure in the remaining portion of the year. You are doing a good job.

  21. GreetingsHey thereHeyGood dayHowdyHi thereHello thereHiHello! This is my 1stfirst comment here so I just wanted to give a quick shout out and tell yousay I genuinelytrulyreally enjoy reading throughreading your blog postsarticlesposts. Can you suggestrecommend any other blogs/websites/forums that go overdeal withcover the same subjectstopics? Thank you so muchThanks for your timeThanks a tonAppreciate itThanks a lotMany thanksThanksThank you!

  22. I wanted to create you that very small observation in order to say thanks as before for the exceptional advice you’ve documented in this case. This is extremely open-handed with you to offer extensively just what a few individuals could have distributed for an e book in order to make some cash for their own end, notably seeing that you could possibly have tried it in the event you considered necessary. These pointers likewise served like the good way to recognize that the rest have similar keenness like my personal own to find out a whole lot more regarding this problem. I know there are millions of more fun times in the future for those who scan through your blog post.

  23. This websiteThis siteThis excellent websiteThis web siteThis page reallytrulydefinitelycertainly has all of theall the infoinformationinformation and facts I wantedI needed about thisconcerning this subject and didn’t know who to ask.

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir